IT sektöründe maaşlar, enflasyon verileri ve karşılaştırmalar

January 09, 2021

Merhabalar,

Öncelikle bu yazıyı hazırlamadan önce maaş verisi konusunda cömertçe bilgilerini paylaşan arkadaşlara teşekkürü borç bilirim. Malum, Türkiye’de özel sektörde maaşların konuşulması bir tabudur, bunun temelinde ataerkil bir mazinin olmasının yanı sıra sosyolojik, hatta psikolojik etmenler olduğu açık, tabii bu başka bir araştırma konusu. Şunu da belirteyim, public maaş anketi yapmak istemedim çünkü güvenilirliği konusunda şüphelerim var ve bu tarz durumlarda insanlar anonim bile olsa bilgi girmeye üşenebiliyor. O yüzden doğrudan ulaşarak bilgi istemek daha mantıklı geldi, eh bu bilgileri verenler için 100 $‘lık ufak bir ödül de ekledim. Çekilişi yarın gün içinde halledip kazanan arkadaşa bilgi vereceğim, kendisi istemediği sürece kazanan kişiyi public etmeyeceğim, “o yüzden çekiliş olmadı mı acaba?” şeklinde soru işaretleri oluşmasın lütfen^^

Hepimiz gün sonunda para için çalışıyoruz, “20 sene maaşım aynı da kalsa - bedava da çalışsam bu sektörde devam ederim” diyen romantik yazılımcılara hahahahahaasssiktir dedikten sonra biraz gerçeklerden bahsedelim.

Realite

Bu yazı için motivasyonum neydi? Hatırlayanlar vardır, aklımda yanlış kalmadıysa Nisan-Mayıs 2020 gibi Twitter’da yabancıların başlattığı bir maaş paylaşma furyası yaşandı, kimisi bonuslarına kadar bu bilgiyi vermişti, gaza gelen yazılımcı topluluğu neticesinde RT’ler, yorumlar, kıyaslamalar havada uçuşuyordu. O dönem bununla ilgili herhangi bir yorum yapmamayı tercih ettim; lakin Edirne sınırından hiç çıkmamış, yıllardır Türkiye’de çalışan, yurt dışında çalışma - yaşama konusunda somut bir fikir sahibi olmayan, en azından Twitter’da tanınan bazı yazılımcıların bu maaşlarını paylaşan kişiler hakkında yazdıkları tebessüm ettirdi. Aslında bu bilgiler için yurt dışı tecrübesi edinmenize de gerek yok, 2-3 saatlik bir araştırma sonucunda 5-6 ülke hakkında epey bir bilgi sahibi olabilirsiniz ama biz araştırma yapmak yerine kabul edilmiş normlar üzerinden genelleme yapmayı seven bir milletiz maalesef. Öyle ya, çok takipçili kanaat önderi yazılımcılarımız ne derse doğrudur, sorgulamak gerekmez.

Misal, adını şu an hatırlamadığım, camiada tanınan ve Londra’da çalışan yabancı bir yazılımcının maaşı net 7000-7500€ civarındaydı. Bizim Türk abilerden gelen talihsiz bir yorum hatırlıyorum: “Aaa ne kadar düşük bir maaş, X kişisini bedavaya çalıştırıyorlar.”

Tabii bu yorumun altında onlarca yorum, yüzlerce beğeni… Şimdi bu arkadaşlar ya hiç dayak yemediler ya da 7000 euro’nun nasıl bir alım gücünün olduğunun farkında değiller.

Ekonomist olmaya gerek yok, temel bilgiler bile bazı çıkarımlar yapmak için yeterli olabiliyor. Mesela döviz Türkiye’de çok konuşulmaya başlandığından beri ‘birim para’ muhabbeti yapılır bilirsiniz, eğer 1 TL, A ülkesinin 14’lük birimine eşitse, Türkiye’nin o ülkeden çok daha zengin olduğu çıkarımı yapılır. Bu örnekteki A ülkesini hemen tahmin eden oldu mu? Evet; bahsi geçen Sony, Toyota, Canon, Honda, Mitsubishi, SoftBank gibi devlere sahip Japonya ve 1 Japon Yeni gün itibariyle 0.071 Türk lirasına eşit. Benzer şekilde 1 Norveç Kronu = 0.87 TL. Bu basit örnekler bile birim para kıyaslamasının ne kadar anlamsız olduğunu gösteriyor, bunun gibi onlarca örnek gösterilebilir.

Enflasyon ve alım gücü değişimi

Bazen yurt dışına nasıl gidebilecekleri ve sektörün durumuyla alakalı Türkiye’deki arkadaşlardan mail - mesaj alıyorum, tabii ilk sorduklarından birisi de maaş oluyor ve ilginçtir genelde bir şaşırma - hayal kırıklığıyla karşılıyorlar :) Mesela Almanya’da en az 5 senesini devirmiş Medior - Senior pozisyonundaki bir yazılımcının net maaşının 3000-4000 euro olmasına şaşırıyorlar. Bunun altında yatan sebep az önce bahsettiğimiz birim para konusu, çünkü Türkiye’de 4000 TL alan bir Junior’ın yanı sıra 15.000 TL alan bir Senior varken, Almanya’da da bunun aynı şekilde yaklaşık 4 katı farkı olması gerektiğini düşünüyorlar. Asgari ücretin ortalama 1400 euro olduğu Almanya’da, “Junior bir mühendis 1500-2000 euro kazanıyorsa, o zaman Senior en az 6000 euro kazanmalı” bakış açısı oluyor ki bu çok hatalı. Almanya’da son açıklanan enflasyon oranı EKSİ 0.3’tü, evet eksi. Son 4-5 seneye bakıldığında 2016 yılından bu yana en düşük seviyeye gerilediler.

Türkiye’de ise ENAG 2020 için yıllık enflasyonu %36.72 olarak açıklamıştı, özellikle son 3-4 senedir bunun tekrarlayan bir yapıda olduğunu bilmeyen kalmamıştır diye düşünüyorum. Hatta son 6 yıla bir bakalım:

  • 2015 | %8.81
  • 2016 | %8.53
  • 2017 | %11.92
  • 2018 | %20.30
  • 2019 | %11.84
  • 2020 | %25.15

TÜİK verilerine kadar inanırsınız bilemem, sadece 2020 için ENAG’la arada %11.57’lik devasa bir fark var gördüğünüz üzere.

Biraz IT tarafındaki somut verilerle ilerleyelim. Sene 2015-2016, bir abimiz o dönem hepinizin isim olarak bildiği bir holdingin altyapısında 7000 TL net maaş alıyordu, aradan 1-1.5 sene geçtiğinde operatör şirketlerin birisiyle görüştü, Lead seviyesinde bir pozisyon için bahsi geçen şirket 12.000 TL’yi fazla bulduğu için anlaşamadılar, bakınız bu olay en geç 2017 yılının başlarında oluyor. Günümüzde ise 12.000 TL pozisyona ve şirketine göre artık 3-5 senesini devirmiş bir IT’cinin kazanabileceği bir rakam oldu.

Bir diğer örnek; 2016-2017 yıllarında bazı bankaların ‘Kıdemli Uzman’ seviyesi 6-8 bin TL arasında gidip geliyordu, şu an ise bazı şirketler 2 senelik developera bu parayı verebiliyor, aradaki muazzam değişimi görüyor musunuz?

Bir örnek de kendimden vereyim, 2015 yılında ilk tam zamanlı işimde aldığım net maaş 4300 TL idi, yan haklarımız da vardı ama bu yazı özelinde onları önemsemiyorum. O günlerde döviz bazında maaşım 1514 dolara tekabül ediyormuş. Bugün 1500 dolar kazanabilmek için almanız gereken net maaş 11.000 TL. Geçen 3 senede aldığım maaşları karşılaştırdığımda ise 2018’in 3. çeyreğine kadar dolar bazında maaşımı artırmış olsam da, o dönemden sonra geriye gittiğimi görüyorum. Zaten bu da Türkiye’den ayrıldığım döneme denk geliyor.

Az önce küçümsenen 7-8 bin euro’luk maaştan bahsettik. Aslında bu karşılaştırmalara çoğunuz vakıfsınız, muhtemelen defalarca gördünüz biliyorum ama hiç merak edip araştırmamış arkadaşlar için de özetleyelim.

Şu an PS 5’in Vatan’da satışı 8299 TL, Hepsiburada’da en ucuz 10.499 TL olarak gördüm, aradaki fark Digital Edition’dan geliyor olabilir. Aynı ürün Almanya’da ise 500-600 euro olarak görünüyor. Şayet 8300 TL üzerinden hesaplarsak Türkiye’deki bir asgari ücretli 3 aylık maaşının tamamını vermek zorunda, Almanya’da çalışan bir işçi ise bir aylık maaşının yarısından biraz daha azına ürüne sahip olabilir.

Bir diğer popüler kıyaslama aracı: iPhone.

Gün itibariyle en pahalı ürünü olan 512 GB’lık 12 Pro Max modeli 20.000 TL. Almanya, UK gibi yerlerde 1300~‘ya alabilmek mümkün.

Tabii ki bu konu sadece elektronik ürünleri veya araba fiyatları üzerinden açıklanamaz, ihtiyaçlar hiyerarşisinde bu tip maddi öğelerin yeri nerededir bilemiyorum. En azından asıl önemli olanın bir kişinin veya ailenin günlük / aylık temel ihtiyaçlarının karşılanacağı miktar diyebiliriz. Bu noktada yine Almanya için örnek vermem gerekirse şöyle bir genellemenin hatalı olmayacağını düşünüyorum: Elinize 3000 euro net maaş geçiyorsa ve tekseniz her şehirde çok rahat yaşar ve para da biriktirebilirsiniz. Burada tek istisna olarak Münih’i verebilirim, kira konusunda diğer şehirlere göre biraz daha pahalı ama altında metro girişi olan, merkezi noktada bulunan bir stüdyo daireyi 1000 euro’ya bulabilmek de mümkün. Benzer ekonomik denge Hollanda için de geçerli, orada da Amsterdam’ı Münih’e benzetebiliriz.

Market fişlerindeki farklılıklar

Yine klasiklerden birisidir, bir ekmeğin - sigaranın euro cinsinden fiyatı belirtilerek “Yeğenim Almanya çok kötü sakın gelmeyin, siz Türkiye’de çok iyi para kazanıyorsunuz” diyen primatlar vardır ama bunlar ne hikmetse Türkiye’ye sadece beş yıldızlı otellerde tatil yapmak için gelirler. Neyse konuyu dağıtmayalım. 17 Şubat 2020’de bir market alışverişi paylaşan şahsın fiş görselini ekliyorum.

Almanya Almanya

Fişteki ilk ürün bir temizlik malzemesi, resimde görülen tüm ürünler 51 euro tutmuş. Hadi abartıp bunun iki katı olan bir sepet ve her hafta bu kadar malzeme aldığınızı düşünelim, ayda 400 euro yaptı. Bir asgari ücretlinin aylık maaşının %30’undan daha az.

Bir market fişi de Hollanda’dan (2020) geliyor:

Hollanda

Bu da İngiltere’den (2019):

İngiltere İngiltere

Eylül 2020 ve Ekim 2020 için aynı ürünlerin alındığı Türkiye’den geliyor:

Türkiye Türkiye

Yine Türkiye’den güncel bir liste verelim (kaynak ekşi):

  • 7 adet ekmek: 13,65 TL
  • 15’li yumurta: 13,90 TL
  • 1 kilo market beyaz peyniri: 19,90 TL
  • 400 gr sele zeytin: 19,98 TL
  • 7 adet eti kremalı bisküvi: 7 TL
  • 7 paket makarna: 20,65 TL
  • 430 gr salça: 7,90 TL
  • 1 lt ayçiçek yağı: 24,95 TL

Sepet tutarı: 127,93 TL

Aynı ürünlere 2015 yılı için bakalım:

  • 7 adet ekmek: 7 TL
  • 15’li yumurta: 7 lira 25 kuruş
  • 1 kilo market beyaz peyniri: 10 TL
  • 500 gr zeytin: 7 TL
  • Bisküviyi göremedim
  • 7 paket makarna: 8.75 TL
  • 500 gr salça: 2.5 TL
  • 1 lt ayçiçek yağı: 6.61 TL

Bisküviyi çıkarırsak güncel sepet fiyatı 121 TL, 2015 yılı için aynı sepet 49 TL, yani yaklaşık %130’luk bir artış söz konusu, elbette marketine - markasına göre bu fiyatlar değişkenlik gösterecektir.

Bu da 2015, 2016 ve 2018 yılları arasındaki karşılaştırma:

https://forum.donanimhaber.com/market-fiyatlari-karsilastirmasi-2015-2016-vs-2018—134560246

2015-2018 arasında yaklaşık %60’lık bir fark mevcut.

Araç fiyatları

Araba fiyatları ise vurucu olan bir başka konu.

Durumun ne kadar içler acısı olduğunu görmek açısından dört gün önce Twitter’da paylaşılan bir görseli ekliyorum.

Toyota Hybrid

Belirli bir meblağın üzerinde olan bir araç aldığınızda 2 tane de devlete hediye ediyorsunuz, akıl alır gibi değil. Aracın fabrika çıkış fiyatına baktığımızda Türkiye’nin aracı üreten ülkeden daha fazla para kazandığını görüyoruz, eh bizim daha neden fabrikaya ihtiyacımız olsun ki?

Adi A7 vs Fiat Uno

WTF

Bir örnek de Dubai’den:

Porsche Panamera Dubai

Resimdeki araç Porsche Panamera, 2011 model ve 133 bin kilometrede, fiyatı 65.000 AED, yani 130.000 TL. Sarı siteden aynı özelliklerde en yakın bulduğum araç 125 bin kilometrede, fiyat 785.000 TL.

Porsche Panamera Turkiye

 Dubai

Hazır yeri gelmişken 4 aydır çalıştığım Dubai için de bazı bilgiler vermek isterim. Birleşik Arap Emirlikleri gelir vergisinin bulunmadığı çok az sayıdaki ülkeden birisi, gelir vergisi olmaması ne demek? Mesela Türkiye’de brüt maaşınız 10.000 TL ise, aylık elinize geçen yaklaşık 7000 TL olur. Almanya’da yıllık maaşınız 70 bin euro ise, aylık maaşınız net 3400 euro olacaktır ki bu en yüksek vergi sınıfında olanlar, yani bekarlar, diğer bir deyişle benim gibi saplar için geçerli. Eşiniz varsa ve çalışmıyorsa bunun üzerine yaklaşık 600 euro daha eklenir. Lakin Emirlikler’de çalışan bir kişinin maaşı her zaman nettir, bekar da olsanız, evli de olsanız, okeyi dörtleyip harem de kursanız devlete vergi ödemezsiniz (sadece alışverişlerde %5 vergi bulunur, Türkiye’deki KDV gibi), sigorta kesintisi olmaz ki bunu vatandaşı olduğunuz ülkede fark ücreti olarak ödeyip ödememek de size kalır. Hal böyle olunca Almanya’da aylık brüt 10600 euro olan bir maaşın işverene olan masrafı BAE’de 6000 euro’ya denk gelmektedir.

Bu arada Almanya’daki gelir vergisi genel itibariyle Türkiye’den yüksektir onu belirteyim, tabi 6 vergi dilimi olduğu için yüzdesel farklar var ama en azından Almanya’daki verginin nerelere harcandığını biliyorsunuz, emeklilikte sırtınızı rahatlıkla devlete yaslayabiliyor, sağlık hizmetlerini de dert etmiyorsunuz.

Dubai’de işler biraz ilginç çünkü teknik bilgi seviyeniz kadar hangi milletten olduğunuz da fiyatınızı belirliyor. Mesela istisna bir durum olmadıkça aynı pozisyon için maaş durumu şöyle olabiliyor:

İngiliz ≥ Türk > Hintli

Genel olarak 15.000 AED alan Senior da var, 25.000 alan da var, nadir de olsa 35.000 AED alan da, arkadaşım bankada 20.000 AED alıyor mesela, bonusu da mevcut. Abu Dhabi’den bir ilana 32.000 AED verdiklerini biliyorum. Lead seviyesinde rakamlar 45.000 AED’e çıkabiliyor ki bu muazzam bir gelir. Şu günlerde 1 AED = 2 TL’ye tekabül ediyor. Yani buradaki bir Senior mühendis TL bazında Türkiye’deki CTO’ların bir bölümünden daha fazla para kazanabiliyor.

Bu sebeple Dubai - Abu Dhabi merkezli bir iş ilanı yayınlandığında çok fazla yığılma olur ve rekabet Avrupa ülkelerine göre çok daha fazladır. Misal mevcut işimin ilanı yayınlandığında 1 aydan daha kısa bir sürede 4000’den fazla görüntülenme aldığını hatırlıyorum. VP ve CTO’nun birebir yer aldığı 2 sözlü teknik mülakat, sıfırdan dokümantasyonuna kadar istenen 2 hafta süreli şahane bir DevOps challenge’ı, HR mülakatı, CEO ile görüşme derken benim süreç yaklaşık 4 ay sürmüştü ki aynı süre zarfında bu şirketten sonra görüşmeye başladığımız AWS İrlanda ile neredeyse anlaşma noktasına gelmiştik.

Tabii bu kadar ince eleyip sık dokumanın nedenini şirkete katıldığımda öğrenmiş oldum. Github Stars’a seçilenler, yarışmalardan ödül alanlar, Stackoverflow’dan feyzli profiller, Youtube’ta 15 binden fazla üyesi olan eğitim kanalı olanlar, Silikon Vadisi’nden gelenler derken kendimi şampiyonlar ligi gibi bir ortamda buldum ve şu geçen çeyrek yılda bile yeni bilgiler edindim.

Türkiye verileri

Biraz da Türkiye’deki maaş verilerine bakalım.

Veriler; title - başlangıç maaş - mevcut maaş - yıl deneyimi olarak alındı. Her ne kadar ağırlıklı olarak siber güvenlik sektöründen bilgiler gelse de, developer - researcher - analist - lead verileri de mevcut. Şirket isimlerini random da olsa paylaşmayacağım fakat en azından şunu söyleyebilirim: telekomünikasyon, banka, e-ticaret, holding, çeşitli yazılım firmaları, entegratörler, siber güvenlik firmaları olmak üzere sektördeki hemen hemen herkesin bildiği şirketlerin bilgileri var bu listede. Yani her ne kadar 100 kişiyle bir genelleme yapmak doğru olmasa da fikir sahibi olunması açısından karşılaşacağınız rakamların bu şekilde olacağını söyleyebilirim.

1 1 1

Renk göstergeleri:

  • Turkuaz: Ankara
  • Sarı: Diyarbakır
  • Turuncu: Kayseri
  • Yeşil: İzmir

Unvanları bana söylendiği gibi yazdım, İngilizce - Türkçe ayarlaması yapmadım.

Tabloyu gördüğünüzde fark edeceksiniz, gerçekten değişken bir skala söz konusu ama ortak olan bir konu var ki çoğu kişi maaşından memnun değil gibi. Şunu bir kere kabul etmek lazım, kendi alanınızda dünyanın en iyisi de olsanız gün sonunda bir şirkete çalışıyorsanız maksimum alabileceğiniz maaş üç aşağı beş yukarı bellidir. Şirketlerin iç dinamikleri ve diğer şirketlerle mücadele ettikleri bir ücret politikaları vardır. O yüzden nadir durumlar ve Lead üstü pozisyonlar haricinde kimse size süper yazılımcısınız diye 10 bin euro vermez.

Sayısal olarak rollerin dağılım grafiği:

1

  • Ortalama maaş: 8374 TL
  • 5000 TL ve daha az maaş alanların sayısı: 21
  • 5000 TL - 10.000 TL arası maaş alanların sayısı: 47
  • 10.000 TL ve 15.000 TL arası maaş alanların sayısı: 26
  • 15.000 TL ve üstü arası maaş alanların sayısı: 6

Bendeki bu 100 kişilik listeye göre en düşük maaş, 2 yıllık deneyim ile 3000 TL. En yüksek maaş ise yurt dışına remote olarak çalışan, 3000 euro kazanan arkadaşa ait. Şayet Türk şirketi olarak bakacak olursak Oscar 5 yıllık tecrübeyle 18.000 TL kazanan kişiye gidiyor.

Eski bir öğrencimden gelen bilgiyi de olduğu gibi ekliyorum farklı bir noktayı aydınlatması adına:

1

Bu yazıyı paylaştıktan sonra gelen birkaç bilgiyi daha ekliyorum, bu veriler de Türkiye’den, her sekme aynı kişinin yıllara göre maaş değişimini gösteriyor:

  • 1.5 yıl tecrübe - Yazılım Mühendisi - 4000 TL
  • 2 yıl Yazilim Uzman 6500/7500 TL
  • 2 yıl Kıdemli Uzman 10000/11500 TL
  • 6 ay Kıdemli Uzman 14000 TL

Toplam 6 yıl tecrübe, başlangıç maaşı 4000 TL, mevcut maaş 14000 TL

  • 1 yıl Junior Sistem Uzmanı 2500 TL
  • 2 yıl Sistem Uzmanı 3500/4750 TL
  • 8 ay DevOps Mühendisi 7000 TL

Toplam 3.5 yıl tecrübe, başlangıç maaşı 2500 TL, mevcut maaş 7000 TL

  • 1 yıl Sistem Uzman 3000 TL
  • 6 ay Sistem Uzmanı 4200 TL
  • 8 ay Sistem Uzmanı 5500 TL
  • 2.5 yıl Sistem Uzmanı 6500/7250/8500 TL
  • 1.5 yıl Sistem Kıdemli Uzmanı 9750/11000 TL

Toplam 6 yıl tecrübe, başlangıç maaşı 3000 TL, mevcut maaş 11000 TL

  • 1 yıl Sistem Uzmanı 4000 TL
  • 2.5 yıl DevOps Uzmanı 5500/6500/8000 TL
  • 1.5 yıl DevOps Mühendisi Mid-Level 11000/12500 TL

Toplam 5 yıl tecrübe, başlangıç maaşı 4000 TL, mevcut maaş 12500 TL

  • 1.5 yıl Jr. Yazılım Mühendisi + Test Automation 2500 TL
  • 2 yıl Test Automation Mid-Level 3750/5250 TL
  • 2 yıl Test Automation Kıdemli 7000/ 8500 TL
  • 1 yıl Perf.Tester 9750 TL
  • 1 yıl DevOps Mühendisi 11000 TL

Toplam 7.5 yıl tecrübe, başlangıç maaşı 2500 TL, mevcut maaş 11.000 TL

 Yurt dışı verileri

Yurt dışı için iki excel tablosu paylaşacağım, dileyen bu verileri kontrol edebilir ama ben ayrıca çevremden bildiğim birkaç bilgiyi de söyleyeyim. 2018’de 12.000 TL alan kıdemli Java uzmanı bir arkadaşım aynı yıl Almanya’da 60 bin € brüt maaş ile başlamıştı ama evli olduğu için net eline geçen 3400 € gibi bir rakamdı, bu sene 70 bin €‘ya yükseldi. Başka bir arkadaşım Hollanda’da Full Stack Software Engineer olarak çalışıyor, 5 sene tecrübeli, net eline geçen 4500 €. Şunu belirtmek lazım, Avrupa için Almanya’dan sonra belki en popüler ülke Hollanda olabilir, bunu en çok gelir elde edilebilen ülke olarak söylemiyorum zira İsviçre gerçeği var her ne kadar kota uygulamasından dolayı oraya kapağı atmak artık zor olsa da. Yine İngiltere, İrlanda, Polonya iyi sayıda ilan bulunabilecek diğer ülkeler. USA’yi zaten anlatmaya gerek yok.

Hollanda’da siber güvenlik alanında çalışan bir arkadaşımın 2017’deki ilk maaşı 55.000 €, o dönem Penetration Tester olarak çalışıyordu, şu an Cyber Security Consultant unvanıyla brüt 69 bin + 10 bin bonus + şirket aracı ile çalışıyor, toplam tecrübesi 6 yıl.

Yukarıdaki listelere kabaca göz attığınızda US’in eyalet bazlı olarak maaşlarda farklılık gösterdiğini fark edeceksiniz.

Buralarda enflasyon hissedilmediği için kolay kolay yüksek zam alamazsınız. Misal Berlin’deki aile dostumuzun 7 yıldır yaşadıkları eve bugün verdikleri kira, 7 sene öncesinden sadece 100 euro fazla :) Aynı şekilde Berlin’de son kaldığım evin sözleşmesinde 4 yıllık kira planı yazılıydı ve 2023’le arada yaklaşık 70 euro fark vardı. Bu bilgileri veriyorum ki maaşla kıyaslama yaparken nelerle karşılaştırma yapabileceğinizi daha iyi anlayabilesiniz. Türkiye’de 2 senede 2000 liradan 8000 liraya çıkan yazılımcılar varken böyle bir örneği saydığımız ülkelerde yaşamanız mümkün değil, hatta imkansız. 3000 TL kazanan bir Junior’la aynı sektörde çalışan, 50-60 bin TL kazanan CTO varken bu farka Avrupa ülkelerinde rastlayamazsınız. 2000 euro kazanan bir Junior’ın bulunduğu Almanya’da 40 bin euro kazanan bir CTO’yu sadece rüyalarda görmek olası.

Stackoverflow’un 2020 anketindeki maaş verileri şu şekilde:

Stackoverflow 2020 Survey

Eğer derdiniz ortalamaya göre daha iyi para kazanmaksa bunun yolu İsviçre, Silikon Vadisi, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt ve yine US’teki bazı eyaletlerde çalışmaktan geçiyor ama büyük teknoloji şirketlerinin ya da vendor’ların da spesifik lokasyonlarda iyi para verdiklerini biliyoruz. Yine bir başka somut veri olması açısından Google, Apple ve Twitter Senior SRE pozisyonu için Londra’da aylık net 5000-6000 pound verebiliyor ama bu rakamlar da Londra ortalamasının üstünde ve herkesin alabileceği maaşlar değil. Elbette bu paraları diğer Avrupa ülkelerinde de yakalayabilirsiniz ama bu noktada kendinizi ne kadar pazarlayabildiğiniz ve de teknik altyapınız önemli. Ayrıca bu gibi şirketlerde stock + bonus opsiyonları görece daha fazla olabiliyor.

Artık ‘ODTU / Boğaziçi mezunuyum’ devri bitti, iyi okul elbette sizi 1-0 öne geçirir ama bu sektörde sadece okula sırtınızı dayamak da size bir yere getirmez, alaylıların sayısının fazla olduğu ve maaş durumlarının da az çok belli olduğu bir dönemdeyiz. Zaten Türkiye sınırından çıktıktan sonra Türkiye’nin en iyi üniversitesini dahi kimse önemsemez, hatta adını bile bilmez.

Sadece 1 milyon yazılımcı projesi değil, günümüzde artık 2 video izleyen o konunun uzmanı olduğunu düşünüyor ki bir noktada kendi kendini eğitebilen insanların varlığı da bir gerçek. Böyle bir ortamda arz bu denli fazla ve her üniversitede bilgisayar - yazılım - telekomünikasyon - matematik - fizik mühendisliği gibi bölümlerden mezun olan binlerce aday yazılımcı varken maaşların yükselmesini bekleyemezsiniz. Çünkü sizin beğenmediğiniz 10 bin liralık teklifi başkası kutlama yaparak karşılar.

Ben Almanya’da bulunduğum süre içinde zaman zaman sırf merak ettiğim için farklı ülkelerdeki şirketlerin mülakatlarına girdim, yine son görüştüğüm yerlerden birisi Ubisoft’un İsveç’teki iştiraki olan Massive’di, maaş kıyaslaması yaptığımda Almanya’dan İsveç’e geçmenin maddi anlamda bir kazanç oluşturmadığını gördüm. Diğer İskandinav ülkeleri için de durumun çok farklı olduğunu söyleyemem. Yine de gördüğüm kadarıyla Norveç - Danimarka ortalaması İsveç’ten daha yüksek diyebilirim. Bu noktada işler sizin keyfinize, yaşamak istediğiniz ortamı belirlemeye kalıyor. Farklı ülkelerde iş bulabilecek teknik yeterliliğiniz varsa ve yeni yerler keşfetmeyi seviyorsanız neden farklı tecrübeler edinmeyesiniz?

Yine Londra için yıllık baz maaş ortalaması 50.000 pound olarak görülmekte, yurt dışına yerleşmek isteyen bir adayın yapması gereken ilk şey, ortalama bilgileri öğrendikten sonra o şehrin (bakın ülke bile demiyorum çünkü şehir bazlı değişkenler fazla) yaşam maliyetlerini öğrenmek ki birinci sıraya kira masrafını koyabiliriz, sonrasında market alışverişi gelir, bu iki bilgiyi elde ettiğinizde gerisi artık sizin özelinize kalıyor. Çünkü yıllık 50.000 pound sizin elinizde kullanılabilir bir veri seti oluşturmaz. Londra, Avrupa’nın en pahalı şehirlerinden birisi, özellikle ev kirası konusunda sıkıntılı bir yer ki para olarak olmasa bile aynı sıkıntıyı Almanya’da da yaşamak mümkün zira aynı eve 200’den fazla insanın başvurduğu durumlar yaşanıyor, şaka değil.

Tam bu noktada bir hurafe konusunda uyarmak isterim, çok büyük teknoloji şirketlerinin hep en fazla maaşı verdiği düşünülür ama gerçek öyle değildir. Buna hem canlı şahit olduğum gibi girdiğim iş görüşmelerinde de gördüm. Hatta X şirketine göre CV’de daha havalı duracak bir Microsoft, Oracle, Google, Apple gibi bir şirketle aynı maaşı vererek eleman çalamazsınız, ekstra sunduğunuz bir şey yoksa aday kuvvetle muhtemel adı bilinen yere gider. Burada da parayı veren düdüğü çalar mantığı devreye girebiliyor ve vendor şirketlerde alamayacağınız paraları veren startup’lar, entegratör firmalar olabiliyor. Az önce de bahsettiğim gibi bizim şirkete Silikon Vadisi’ni bırakıp gelen var mesela.

Son sözler

100 kişilik tabloya baktığımda ve enflasyon - döviz değişimlerini karşılaştırdığımda benim gördüğüm Türkiye’deki zamların aslında bir illüzyondan ibaret olduğu. Kırılma dönemi olarak kabul ettiğim 2018 öncesinde, sadece 5 yıl önceki kıdem - maaş kıyaslamalarına baktığımızda nicel olarak 2021 itibariyle muazzam bir değişiklik olduğu görülse de ben bunu olumlu olmaktan çok dengesiz olarak yorumluyorum. Zira 4-5 sene önceki diğer Avrupa ülkelerinin maaş verilerini incelediğinizde değişimlerin minimum düzeyde olduğunu görüyorsunuz. Yine de İstanbul’da bile olsa tek başına yaşayıp 10.000 TL kazanan arkadaşların ortalamaya göre daha fazla kazandıklarını söyleyebiliriz. Evet bu meblağ size lüks bir hayat sunmaz fakat asgari ücretle aile geçindirenler olduğu gerçeğini de unutmamak lazım.

Kaldı ki Türkiye’de 3000 euro kazanan bir kişi, Almanya’da 3000 euro kazananla en azından araba ve elektronik konusunda aynı alım gücüne sahip olamayacak, bu da bir gerçek.

Her ne kadar iş sayısı fazla olsa da aynı oranda rekabetin de fazla olduğu bir sektör söz konusu. En basitinden bir teknik mülakata girdiğinizde hemen hemen aynı seviyede olduğunuz ama kim olduğunu bilmediğiniz insanlarla mücadeleye giriyorsunuz. Bu mücadele kimi zaman hüsranla sonlanıyor, rotanızı değiştiriyorsunuz ama ne olursa olsun rekabet ortamı hiç bitmiyor. Arz talep dengelerini göz önünde bulundurduğumuzda “1 Milyon Yazılımcı” projesinin de neyi başaracağı konusunda ortaya büyük soru işaretleri çıkıyor. Türkiye ne yazık ki nicelik ve nitelik konusunda radikal düşünemiyor, proje duyurulduğunda da savundum, yine savunuyorum, 1 milyon adaydan 100 tane ‘iyi’ yazılımcı çıkarabilmek bile ütopik. Sektörün maaş dengelerine nasıl bir etkisi olur o da ayrı bir muamma.

Maaşınızı %50 oranda siz belirlersiniz, kalan %50 ise sektöre, alana, ülkeye ve şehre ait olur. Şunu da eklemek lazım, şahsen çalışacağım ülkeler haricinde merak edip de Twitter’da paylaşılan maaşlara bakmadım açıkçası, eğer para konusunda takıntılıysanız başkalarının maaşına kafayı takmak iyi bir eylem değil. Çok istisnai bir pozisyonda değilseniz daima sizden daha fazla kazanan birileri olacaktır, kendi seviyenizde bulunan kişiler özelinde de yine sizden fazla kazanan birisini öğrendiğinizde modunuz düşebilir, normaldir fakat bu bilgiyi olumlu yönde kullanıp hırslanmak da yine sizin elinizde. Maddiyatın her şey olduğunu savunmuyorum, yurt dışında yaşamak her ne kadar tatlı olsa da ayrı zorlukları var. Ailesine çok fazla düşkün olduğu için yapamayıp geri dönen insan gördüm. Benzer şekilde iki katı maaş verseler dahi Afrika’nın herhangi bir yerinde veya Çin’de çalışmak isteyeceğimi sanmıyorum mesela. O yüzden parayı tepede tutup diğer konularda kaliteden, rahatlıktan ödün vermek mantıklı değil.

Fikir vermesi açısından keyword bazlı aramalarla Quora’daki başlıklara da bakabilirsiniz, doğrudan o ülkede / şehirde yaşayan kişiler aylık masraflarını şeffaf olarak yazıyor, ön araştırma olarak ülke maliyetlerini karşılaştıran sitelere nazaran daha gerçekçi bilgiler alabilirsiniz.

Bu yazıyı okuyup “vay efendim Türkiye’yi kötülüyorsun, sen Almanya’yı savundun” diyecek olanlar çıkmaz diye umut ediyorum zira bu yazının amacı sadece bilgilendirme yapmak, daha fazlası değil. Yani yarın Türkiye’deki yazılımcıların toplu greve gittiğini görmek istemem. Biz de isterdik Türkiye’de sevdiklerimizde, dostlarımızla yakın olup 4-5 günlük maaşımızla iPhone 12 Pro alalım, bir kere geldiğimiz şu hayatta lüks araçlara binelim ama hayat hiçbir zaman toz pembe bir dünya sunmadığı gibi bizi daha 20’lerimizde ülkeden soğutan, bu ekonomik tabloda emeği geçen herkesi de tanrıya havale ettiğimi söylemek isterim.

Ayrıca değerini parayla ölçemeyeceğimiz adalet, güvenlik, eğitim, basın özgürlüğü gibi kavramlara girmiyorum zira bunlar üzerine konuşursak zaten ağlanacak halimiz iyice ortaya çıkıyor. Benim naçizane tavsiyem, Türkiye’de çok para kazanmaktansa imkanınız varsa iyi bir ülkede daha az para kazanmanız yönünde ki döviz eşitlenmediği sürece Avrupa’da daha az para kazanmanız zaten teknik olarak pek mümkün değil. Bu sayede kafayı sıyırmış, egoist, yaptığınız işleri sürekli olumsuz yönde eleştiren, size hiçbir faydası bulunmadığı gibi modunuza da düşüren ruh hastası tiplerle muhatap olmak zorunda kalmayıp emeğinize saygı duyan, sizi destekleyen insanlarla aynı ortamda çalışarak gün sonunda mutlu olursunuz.

p.s. Bu bir genelleme değildir.

Sevgiler.



Written by Deniz Parlak